Op 11 februari 2025 heeft Tynaarlo Nu bij de commissievergadering Mens en Maatschappij aandacht gevraagd voor een cruciaal punt in de Sociale Agenda Nij Begun: het onderscheid tussen thuiszitters en voortijdige schoolverlaters. Dit onderscheid is niet slechts een semantische kwestie, maar heeft directe gevolgen voor het beleid en de maatregelen die worden genomen om jongeren te ondersteunen.
Thuiszitters versus voortijdige schoolverlaters
Het Nederlands Jeugdinstituut hanteert duidelijke definities rondom schoolverzuim en schoolaanwezigheid:
- Voortijdige schoolverlaters zijn jongeren die zonder startkwalificatie (een diploma op minimaal mbo-niveau 2, havo of vwo) het onderwijs verlaten. Dit is de groep waarop maatregel 3.13 van Nij Begun zich richt: het verlagen van het aantal voortijdige schoolverlaters.
- Thuiszitters zijn jongeren die wél staan ingeschreven op een school, maar vier weken of langer geen onderwijs volgen. Dit kan komen door een gebrek aan passend onderwijs, medische of psychische problemen, of sociaal-emotionele factoren.
Het huidige beleid richt zich primair op het terugdringen van schooluitval, maar houdt onvoldoende rekening met de groeiende groep thuiszitters, die vaak buiten de statistieken vallen. Het aantal thuiszitters in Nederland in vijf jaar is gestegen van 15.000 naar 70.000 kinderen, bovendien zijn er bijna 280.000 ‘verborgen thuiszitters’. Dit zijn jongeren die wel ingeschreven staan, maar geen volwaardig onderwijs ontvangen. Helaas worden thuiszitters in de sociale agenda van Nij Begun niet expliciet genoemd.
Waarom dit belangrijk is voor maatregel 3.13
Maatregel 3.13 van Nij Begun draagt de titel “Verlagen aantal voortijdig schoolverlaters”. Dit betekent dat de focus in de uitvoering ligt op jongeren die uit het onderwijssysteem verdwijnen. Omdat thuiszitters technisch gezien ingeschreven blijven, vallen zij buiten deze definitie en krijgen zij minder gerichte aandacht en ondersteuning.
Tynaarlo Nu heeft daarom gepleit voor een bredere interpretatie van maatregel 3.13, zodat ook thuiszitters binnen de aanpak worden meegenomen. De woorden in de sociale agenda bepalen immers de uitvoering en het beschikbare budget. Als er niet expliciet wordt gesproken over thuiszitters, blijft deze groep buiten beeld en zonder de hulp die zij nodig hebben.
Oorzaken van thuiszitters
Om effectief beleid te maken, moeten we begrijpen waarom jongeren thuis komen te zitten. De belangrijkste oorzaken zijn:
- Gebrek aan passend onderwijs
Ondanks de invoering van passend onderwijs in 2014, kunnen veel scholen leerlingen met speciale behoeften niet adequaat ondersteunen. Jongeren met bijvoorbeeld autisme, ADHD of hoogbegaafdheid lopen hierdoor vast in het systeem. - Complexiteit van onderwijs en zorg
Samenwerking tussen scholen, ouders en zorginstanties is vaak onvoldoende, waardoor problemen niet tijdig worden opgelost en kinderen tussen wal en schip belanden. - Psychosociale problematiek
Depressie, angststoornissen en andere mentale problemen spelen een steeds grotere rol bij schooluitval. De druk op jongeren is hoog, en zonder passende begeleiding raken zij geïsoleerd. - Tekort aan deskundigheid op scholen
Veel docenten en ondersteunend personeel hebben onvoldoende training om leerlingen met complexe hulpvragen te begeleiden, waardoor scholen soms niet anders kunnen dan een kind naar huis sturen.
Wat is er nodig?
Tynaarlo Nu pleit voor een aanpak waarbij niet alleen het aantal voortijdige schoolverlaters wordt teruggedrongen, maar ook thuiszitters de aandacht krijgen die zij verdienen. Dit betekent:
✅ Flexibel onderwijsaanbod, met hybride leertrajecten en maatwerktrajecten.
✅ Snellere en betere samenwerking tussen onderwijs en zorg, zodat jongeren niet onnodig vastlopen.
✅ Leerrecht in plaats van leerplicht, waarbij het onderwijs zich aanpast aan de leerling, en niet andersom.
✅ Meer deskundigheid in scholen, zodat docenten en ondersteuners beter voorbereid zijn op de complexe problemen van thuiszitters.
Tynaarlo Nu zal zich blijven inzetten om thuiszitters op de agenda te krijgen en ervoor te zorgen dat maatregel 3.13 breder wordt geïnterpreteerd. Geen enkel kind mag buiten de boot vallen!
Wil je meer weten of meedenken? Sluit eens aan bij onze fractievergadering, word lid of neem contact op via secretaris@tynaarlo.nu.